امروزه با توجه به نياز روزافزون جامعه به پرستاران و اينکه بيشترين تعداد نيروي انساني يک بيمارستان پرستاران محسوب ميشوند، دانشجويان بيشتري در مقايسه با ساير رشتههاي پزشکي در اين رشته مشغول به تحصيل هستند به طوريکه هم اکنون140 هزار فارغالتحصيل رشته پرستاري در کشور وجود دارد. نکتهاي که در اين ميان باعث نگراني دانشجويان اين رشته شده، ناديده گرفتن ماهيت و جايگاه دانشجويان اين رشته از سوي مسئولان و اساتيد، همچنين تفاوت در توزيع امکانات آموزشي خاص بين دانشجويان رشته پرستاري با دانشجويان ساير رشتههاي پزشکي است. متاسفانه مشکلاتي از جمله عدم درک دانشجويان پرستاري از سوي مسئولان، نبود کلاسهاي آموزشي خاص در بيمارستانها براي دانشجويان پرستاري، عدم مرزبندي شغلي براي دانشجويان کارورزي رشته پرستاري، باليني و بهياران در مراکز درماني و جدي نگرفتن رشته پرستاري از سوي اساتيد مهمترين مشکلات دانشجويان رشته پرستاري است.
عدم مرزبندي فعاليتهاي رشته پرستاري و بهياري اکثريت دانشجويان اين رشته را دلسرد کرده است. متأسفانه اکثر امکانات دانشگاه علوم پزشکي مثل برگزاري همايشها و سمينارهاي علمي و کنگرههاي تخصصي به دانشجويان رشته پزشکي اختصاص دارد و دانشجويان پرستاري از اين امکانات محروم هستند.
مشکلات پرستاری به طوری گستردگی دارد که حتی در مقاطع تحصیلات تکمیلی نیز گریبان گیر دانشجویان نیز میباشد. که می توان از جهات گوناگون به این مسئله پرداخت.
دربعد تخصص گرایی: هنوز در رشته پرستاری مقطع کارشناسی ارشد به عنوان یک گرایش تخصصی دیده نشده است و با وجود گرایش هایی که امروزه از سوی برنامه ریزان بورد پرستاری ایجاد گردیده هنوز جایگاه بسیاری از تخصص ها خالی است.درحالی که برای توسعه رشته پرستاری در کشور در مرحله اول نیاز به بنیه تئوری و نظریه پردازی بومی در رشته است.
در بعد کاربرد : حتی با ایجاد رشته های تخصصی مانند پرستاری ویژه هنوز جایگاه آن در سیستم خدمات بهداشتی درمانی ما معلوم نشده یعنی به سمت کاربردی کردن آن حرکت نکردیم. مثلا در گرایش پرستاری بهداشت جامعه هنوز جایگاه شغلی و نقش
آفرینی آن در جامعه معلوم نیست و با بسیاری از تخصص های دیگر تداخل دارد. این در حالی است که سالانه مبالغ زیادی برای تربیت نیروی انسانی متخصص از طرف دولت صرف می شود ولی سیستم بهداشتی با وجود توانمندی های زیاد این فارغ التحصیلان استفاده شایانی از آن ها نمی کند.
در بعد حقوق و مزایا: پرستاران کارشناسی ارشد در صورت کار در مراکز درمانی از نظر حقوق و مزایا با کارشناسان پرستاری مساوی اند.و نه تنها از تخصص آنها بهره گرفته نمی شود نگاه در آمدی به آنها نیز مانند دانشجویان کارشناسی است.درحای که یک دانشجوی کارشناسی ارشد در رشته های دیگر از حقوق و جایگاه بالاتری برخوردار است.
در بعد آموزشی: اساتيد رشته هاي پرستاري در کلاسها از منابع خوبي که براي اين رشته وجود دارد استفاده نميکنند و فقط به جزوههاي محدود خود تکيه ميکنند. اين امر باعث ميشود که يک دانشجوي پرستاري منابع روز اين رشته را نشناسد و يا مجبور به مطالعه آن نشود. مشکل ديگر آموزش بياهميت دانستن اين رشته از سوي اساتيد اين رشته است به طوريکه اساتيد کار خود را هم در بيمارستانها و هم در کلاسها جدي نميگيرند و اين مهم ترين عامل دلسردي دانشجويان اين رشته است.
در بعد پژوهشی:متاسفانه بودجه هایی که برای کارهای پژوهشی در نظر می گیرند بسیار کم است که دانشجویان اشتیاق به کار تحقیقی را ندارند.و این در حالی است که در رشتی همتراز پول های زیادی صرف تحقیقات موازی و غیر کاربردی می شود. در صورتی که بوجه نیز فراهم شود سیر کارهای اداری گرفتن مجوز تحقیق و کارهای اداری بقدری زمان بر است که فکر محققان را از سمت تحقیق دور می کند.آزمایشگاه های تخصصی کمی نیز در دانشکده های پرستاری وجود دارد که این نقص به همراه نبود وسایل کمک آموزشی ووضع زا بدتر میکند.
در بعد طرح نیروی انسانی و نظام وظیفه:هنوز سر در گمی های وجود دارد و بکار گیری این نیروهایی که هزینه زیادی برای تربیت آن شده در مراکز غیر تخصصی با عث هدر رفتن بیت المال می شود که باید برای آن فکری صورت گیرد.
اما در ادامه یکسری پیشنهادهایی را برای برون رفت از وضع موجود را می توان در نظر داشت که عمده ترین آنها عبارتند از: تعریف جایگاه کارشناسان ارشد پرستاری در ساختار بهداشت و درمان کشور و تعیین وظایف مرتبط با رشته و تخصص آنها ، بکارکیری آنها در دانشکده ها و مراکز پژوهشی و بیمارستان ها ، استفاده از نیروهای جوان بجای اساتید بازنشسته و بی انگیزه ، کاربردی کردن پایان نامه های کارشناسی ارشد از حالت تئوری به عمل در محیط بالین، تخصصی کردن رشته پرستاری و ایجاد گرایش های مختلف ، افزایش ظرفیت قبولی در آزمون ها کارشناسی ارشد و دکترای پرستاری ، توجه به معیشتی و رفاهی دانشجویان کارشناسی ارشد ، ایجاد انگیزه پژوهش در بین دانشجویان و کم کردن سیر اداری کارهای پژوهشی ، استفاده از کارشناسان ارشد مشمول به عنوان سرباز هیئت علمی در دانشکده ها و بیمارستان ها ، تعیین حقوق و مزایای فارغ التحصیلان بر طبق تخصص و سطح علمی آنها و برنامه ریزی جهت بگارگیری آنها در پست های مهم بهداشتی با توجه به توانمندی های بالای آنها ، توجه فارغ التحصیلان به خصوصی سازی ذز پرستاری و ایجاد مراکز درمانی و مشاوره ای با توجه به تخصص ، شرکت فعال آنها در سمینار های جهانی و ارتباط با دانشجویان و دانشکده های سراسر جهان، اختصاص سهمیه هایی از بورسیه های کشوری به دانشجویان ممتاز
دانشجویان کارسناسی ارشد نیز یکسری وظایفی را باید برای ارتقاء جایگاه خود انجام دهند که در این جا باید چند موضوع را مورد توجه داشت.اول اینکه آنها باید به بحث حقوق صنفی خود توجه زیادی نشان دهند و با همفکری برنامه هایی را برای حل مشکلاتشان به مسئولان ارائه دهند تا سیر حل مشکلات سرعت گیرد.و از تریبون ها برای تیلیغ رشته خود برای افکار عموم مردم بپردازند و به مسئولین برای ایجاد نقش و جایگاه حرفه ای کارشناسان ارشد پرستاری کمک کنند. دوم باید نقش خود را با توجه به تخصص در مراکز درمانی و بهداشتی بیشتر نمایان کنند که این نیازمند همکاری و آزادی عملشان در این مراکز دارد.سوم باید به بخش پژوهش و نظریه پردازی نیز توجه بیشتری نشان دهند و به سمت کاربردی کردن پایانامه ها گام بردارند.و حتی می توانند در زمینه های گوناگون آموزشی و بالینی به تصمصی گیرنده های بورد پرستاری کمک کنند.و در نهایت با ارتباطات جهانب با مراکز بیت المللی پرستاری باعث ارتقاء رشته در ایران و جهان شوند. امیدوارم با حل مشکلات این کارشناسان ارشد پرستاری و در نهایت حل مشکلات فارغ التحصیلان به حل معضلات بخش بهداشت و درمان کمک زیادی شود و به سمت آرزوی همه کادر درمانی و آموزشی که سلامتی برای همه مردم ایران هست برسیم.
هادی جعفری منش
کارشناسی ارشد مدیریت پرستاری گرایش داخلی و جراحی